BELIFE NIEUWS

Vitaliteit & Presteren

Mentaal sterk is het halve werk

De marathon; een slopende race waar menigeen een hoop plezier of ergernis aan beleeft. Mentale veerkracht kan een groot verschil maken tijdens het leveren van een topprestatie, zoals het lopen van een marathon. Yoran Verschoor is een geaccrediteerd (sport) psycholoog, die naast zijn andere werkzaamheden ook nog voor BeLife werkzaam is. Hij begeleidt zorg patiënten, mensen uit het bedrijfsleven en (top) sporters op mentaal gebied. Zijn mentale coaching zorgt ervoor dat men het beste uit zichzelf kan halen tijdens een (sportieve) prestatie. Voor ieder vraagstuk heeft hij een passend antwoord.

Welke ervaring heb je op het gebied van sport?

Inmiddels heb ik een mooi rijtje met sporters mogen begeleiden: olympische sporters, atleten, wielrenners, tennissers, het elftal van SBV Excelsior en vele andere sporters en presteerders. Deze sporters hebben vaak een periodisering waar in ze toewerken naar een bepaald doel. Vooral een wielerronde is vergelijkbaar met een uitputtingsslag zoals een marathon. De wielrenners hebben een soortgelijke verzuring en pijn. Tijdens een wedstrijd zijn ze bezig met hun eigen prestatie, en het in de gaten houden van hun tegenstanders. De mentale uitdagingen zijn daarom enigszins te vergelijken met die van een marathon.

Heb je een bepaalde werkwijze?

Ik begin met een kennismakings- en intakegesprek met de sporter. Dit gesprek heeft als doel om meer informatie te vergaren over de hulpvraag, sport en achtergrond. Ik vertel wat over mijn werkzaamheden. Op basis van het intakegesprek mag een sporter dan beslissen of hij of zij een traject wilt doorlopen. De sporter in kwestie geeft aan of er voor hem of haar iets te behalen valt. Ik plan vervolgens een aantal sessies in, waar we aan de slag gaan met specifieke vragen. Een traject kan bestaan uit het aanleren en verbeteren van mentale vaardigheden en het begeleiden van een sporter op persoonlijke thema’s. Tijdens een traject is er altijd oog voor de mens-achter-de-sporter. Vaak heb ik gedurende een traject contact met trainers en begeleiders en ook vaak met ouders, zeker bij een jonge sporter.

Wat voor vraagstukken zijn er aan de orde van de dag bij een marathon?

Een marathon is natuurlijk een sportieve uitdaging dat het uiterste van een hardloper vergt. Het mentale gedeelte is naast het fysieke gedeelte erg belangrijk om een marathon te kunnen uitlopen. Door bijvoorbeeld verzuring of kortademigheid kunnen er gedachten door iemand heen gaan als: ik red het niet meer, ik moet nog heel lang of ik begin last te krijgen van mijn benen of voeten. Daarnaast heeft iemand een bepaalde strategie voor het lopen van een marathon: welke doelen stel ik mezelf? Loop ik meer op tijd of meer op gevoel? Waar richt ik mijn aandacht op tijdens het lopen? Ben ik bezig met een hele strakke planning of vooral met de cadans in mijn benen? Zoek ik contact met anderen tijdens het lopen of helemaal niet? Dat is heel erg persoonsgebonden.

Het standaard beeld dat leeft is dat iedereen op een bepaalde tijd loopt met tijdsplanning. Dat hoeft niet voor iedereen te werken. Iemand kan erachter komen dat als diegene op zijn of haar horloge loopt, teveel gaat forceren of verkrampen omdat er een specifieke tijd gehaald moet worden. Het zou voor die persoon bijvoorbeeld kunnen helpen om wat meer op de omgeving te focussen en meer ontspannen te lopen. Daardoor wordt het lichaam beter in stelling gebracht, wat kan resulteren in een snellere tijd. Ook dit is heel individueel bepaald. Samen met de sporter komen we erachter wat het beste werkt voor hem of haar.
Zijn er bij hardlopers een hoop verschillen op mentaal vlak bij het voorbereiden op een marathon?
Jazeker, dit is erg afhankelijk van iemand zijn persoonlijkheid. De ene persoon zal zich afzonderen en de hele marathon visualiseren, de andere persoon zoekt wat meer de luchtigheid op en heeft behoefte aan contact met anderen. Uiteindelijk gaat het om het bereiken van je optimale prestatietoestand. De ene persoon is daarbij dus meer gericht op de omgeving, de ander meer op zichzelf. Een combinatie hiervan is ook mogelijk. Het is een zoektocht die ik met sporters doorloop. Uiteindelijk vind je samen uit wat de sporter helpt om tot een optimale prestatie te komen.

Soms hebben sporters een beeld gekregen door de jaren heen van trainers of mensen uit hun omgeving dat ze bepaalde dingen moeten doen ter voorbereiding. Dan kan bijvoorbeeld tijdens de mentale training blijken dat iemand het prettiger vindt om luchtig te blijven, in plaats van zich af te zonderen voor een wedstrijd. Dat kan wat ontspanning geven. Dat is heel individueel en mentale training is zeker een middel om daar achter te komen.

Adviseer je sporters ook om van het gebaande pad af te gaan?

Niet altijd, soms adviseer ik ze om vast te houden aan wat ze nu doen en daar vooral in te geloven. Bij twijfel help ik ze met het maken van een overtuigende keuze. In andere gevallen kan het inderdaad effectiever zijn om voor een andere weg te kiezen. Hier kom je achter door te experimenteren met verschillende methoden. Ook dit is individueel bepaald. Er is namelijk geen standaard programma mentale training. Er zijn vaak bepaalde basisvaardigheden die terugkomen, maar voor iedereen is het een ander traject.

Is mentale coaching ingewikkelder dan fysieke coaching?

Het effect van fysieke coaching is vaak iets duidelijker en grijpbaarder. Het effect van mentale coaching is subjectiever. Iemand heeft een bepaald gevoel waarbij het niet meteen duidelijk is waar het vandaan komt. Ik denk dat elke persoon op presteergebied wel kan terugblikken op een moment waar het niet voor de wind ging. Diegene vertrouwde bijvoorbeeld niet op zichzelf of had te veel spanning. Iemand kan op een bepaald moment ook het gevoel hebben dat diegene de wereld aankan. Soms verklaarbaar, soms ook niet volledig te verklaren. Feit is dat iedere sporter zijn voordeel kan doen met het structureel oefenen van mentale vaardigheden. Echter, er is geen rode loper naar succes. En dat is maar goed ook. De uitdagingen en moeilijke momenten maken sport mooi. Als sporter wil je deze dus omarmen! Hoe mentaal weerbaar iemand is, hangt af van zijn niveau op de onderdelen spanning, concentratie, zelfvertrouwen en motivatie. Het gaat daarnaast altijd om het verhaal achter de sporter en de mens achter de sporter. De context speelt een rol.
Is er veel veranderd de afgelopen 20 à 30 jaar in de wereld van mentale coaching?
In de laatste 20 jaar zien we zeker een stijgende lijn in de interesse in sportpsychologie. Vroeger kon het nog vreemd zijn als je een mental coach had, maar bij de meeste sporten en sporters is mental coaching een standaard onderdeel van hun programma geworden. Er zijn nog steeds sporters die er een beetje huiverig voor zijn. Iedereen heeft te maken met mentale factoren en door deze te optimaliseren kun je een hoop bereiken. Ik denk dat het nog steeds een onderbelicht vakgebied is, waar iedereen winst uit kan behalen.

Kan iedereen zichzelf zomaar een mental coach noemen?

Dat klopt, iedereen mag dat op zijn of haar visitekaartje zetten. Een sporter die met jou en met mij werkt mag bepalen wat hij of zij het prettigst vindt. Mental coach en sportpsycholoog zijn vrije beroepen. Ikzelf ben sportpsycholoog VSPN (Vereniging voor SportPsychologie in Nederland). Dit is een geaccrediteerd beroep, een titel die ongeveer 80 mensen in Nederland dragen. Er zijn genoeg mental coaches aan het werk die dit niet hebben. Een accreditatie is wel een teken dat iemand een gedegen opleiding heeft gehad en een aantal jaar ervaring heeft in het vak. In die zin heeft iemand met een accreditatie een streepje voor. Ik ken echter mental coaches in de breedste zin van het woord, die ik absoluut aan iemand zou aanraden. Soms wel boven mezelf. Sommige mensen kunnen meer behoefte hebben aan een vrouw, of aan een wat ouder persoon. Dan zou ik iemand kunnen aanraden. Er zijn ook een hoop coaches die ik absoluut niet zou aanraden. Er zijn slechte voorbeelden in de media geweest, die de sportpsychologen in Nederland een slechte naam kunnen geven. Ik richt me er niet op, ik doe mijn werk gewoon zo goed als ik kan.

Heb je nog algemene tips voor sporters?

Persoonlijk vind ik ‘nothing worth having comes easy’ een mooie quote. Mensen zijn vaak bang voor moeilijke omstandigheden of uitdagingen. Ik probeer juist om mensen zich comfortabeler te laten voelen bij oncomfortabele situaties. Als je terugdenkt aan momenten in je leven waar je met trots op terugkijkt, dan zijn het vaak mentale momenten geweest. Wees hier niet bang voor, maar omarm ze! Dat is mijn advies naar sporters toe. Ik denk dat er tegenwoordig niemand meer is, die zal ontkennen dat het mentale onderdeel belangrijk is. Dat is tegelijkertijd ook een advies, om daar wat mee te doen. Een mooi voorbeeld is dat er een aantal jaar geleden een hockeycoach was, die zijn spelers na de wedstrijd in een ijsbad liet zitten. Er was geen wetenschappelijk bewijs dat het zou werken. De insteek was baadt het niet dan schaadt het niet. Levert het ons iets op dan is het pure winst ten opzichte van de concurrentie. Topsport gaat om procentjes verschillen. Iedereen is optimaal voorbereid. Iedereen traint hard. Het gaat om de details, als we een procent winst kunnen boeken, mentaal gezien met zijn allen, dan kan dat zomaar een hele belangrijke procent zijn. Ik denk dat dat voor iedereen interessant is.

Doe jij mee aan een marathon of aan een ander groot sportevenement en kan je wel wat mentale steun gebruiken? Neem dan contact met ons op. Onze mentale coaches helpen je met het creëren van de juiste mindset.